Lao động trên cao nhưng không có trang bị bảo hộ. Ảnh: Xuân Dũng

Trung bình cứ ba ngày trên địa bàn thành phố Hà Nội lại xảy ra một vụ tai nạn lao động. Tại sao lại xảy ra tình trạng này trong khi các quy định về an toàn lao động đã được ban hành? Bằng những con đường khác nhau chúng tôi đã bước đầu tìm ra những "lỗ hổng" gây nên hiểm họa...

Từ những tai họa bất ngờ...

Rầm! Giàn giáo sụp đổ làm bốn người thợ xây rơi tự do từ tầng ba xuống mặt đất. Hậu quả làm cả bốn người đều bị thương nặng, trong đó nặng nhất là anh Nguyễn Văn Huấn, 47 tuổi ở thôn Hoàng Mai (xã Hoàng Ninh, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang) bị gãy xương sống. Vụ tai nạn lao động (TNLĐ) này xảy ra tại một công trình xây dựng thuộc địa bàn huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội cách đây không lâu. Kể lại vụ tai nạn, anh Huấn nói: "Tại công trình có hai nhóm thợ cùng làm việc. Khi ngừng công việc, nhóm kia đã tháo dỡ một trong bốn cột chống giàn giáo mà nhóm tôi không biết. Thế nên lúc bước sang giàn giáo của nhóm bạn, giàn giáo đã sụp đổ. Đáng lẽ phải kiểm tra giàn giáo thật kỹ trước khi trèo lên làm việc nhưng chúng tôi lại bỏ qua…".

Sau 18 ngày điều trị tại Bệnh viện Việt-Đức, nhờ ba chiếc đinh ghim nẹp xương sống, giờ đây anh Huấn đã đi lại được nhưng mỗi khi trái gió trở trời, sống lưng anh lại nhức nhối, đau buốt. Từ một lao động chính có thu nhập 50.000 đồng/ngày bằng nghề thợ xây, giờ đây anh Huấn không thể làm được việc gì giúp đỡ vợ con. Kinh tế gia đình anh hiện rất khó khăn vì thu nhập chủ yếu chỉ trông vào vài sào ruộng khoán. Hai đứa con anh, một đã học xong lớp 12 nhưng chưa có việc làm, đứa còn lại đã phải nghỉ học. Không những thế, tổng số tiền điều trị vết thương cho anh Huấn hơn 30 triệu đồng, ngoài sự hỗ trợ của nhà thầu công trình là 10 triệu đồng, còn lại gia đình anh phải vay lãi, số nợ đang tăng lên hằng ngày. Anh Huấn than thở: "Hơn một năm nữa tôi phải đi mổ tháo đinh, tốn kém khoảng 10 triệu đồng nữa, gia đình tôi chưa biết phải xoay sở như thế nào để có số tiền này?".

Tình cảnh của anh Huấn chỉ là một trong hàng trăm trường hợp bị TNLĐ mỗi năm tại các công trình xây dựng trên địa bàn Hà Nội. Năm 2006, mặc dù chỉ xếp thứ năm trong số các địa phương có nhiều TNLĐ nhất cả nước, thành phố Hà Nội vẫn có 152 vụ TNLĐ, làm 158 người chết và bị thương, bình quân cứ 3 ngày xảy ra một vụ TNLĐ. Đây mới chỉ là những con số thống kê được từ báo cáo của những doanh nghiệp Nhà nước. Còn khối doanh nghiệp tư nhân thi công hàng nghìn công trình nhà ở dân dụng, sử dụng hàng chục nghìn lao động tự do thì hầu như không thống kê.

Theo ông Nguyễn Xuân Kỳ, Phó chánh Thanh tra Sở Lao động-Thương binh và Xã hội Hà Nội thì tại các công trình dân dụng của tư nhân, tai nạn xảy ra thường xuyên hơn, do các chủ cai thầu không trang bị phương tiện bảo hộ lao động cho người lao động. Ông Kỳ cũng cho biết thêm: "Chúng tôi đã tổng kết trong bảy năm gần đây số người chết và bị thương do TNLĐ trong lĩnh vực xây dựng chiếm 45 đến 48% tổng số người bị TNLĐ trên toàn thành phố".

... Đến các công trình tạm bợ

Chúng tôi đã tiến hành khảo sát một số công trình xây dựng tại khu đô thị mới Trung Hòa-Nhân Chính, Mỹ Đình, Đền Lừ (Hà Nội)… và có thể dễ dàng nhận thấy tình trạng mất an toàn tại các công trường này. Rất nhiều công nhân làm việc trên cao, nhưng không có dây an toàn, mũ bảo hộ… Hệ thống giàn giáo được chống đỡ tạm bợ bằng tre, gỗ… Phần lớn các công trình xây dựng quy mô nhỏ, chủ công trình không quan tâm đến việc che chắn, không phủ lưới bảo vệ. Nhóm phóng viên chúng tôi đã hỏi hàng chục công nhân đang thi công trên nhiều công trình đang xây dựng tại Hà Nội về các quy định tối thiểu về an toàn lao động khi thi công thì hầu hết nhận được câu trả lời: "Không biết". Tại công trình số 14, khu đô thị Đền Lừ, khi được hỏi về việc trang bị bảo hộ cho người lao động, ông Đỗ Hùng, Đội trưởng Đội thi công số 3, Công ty xây dựng dân dụng Hà Nội cho biết: "Theo quy định thì chỉ các công nhân trong biên chế của đội mới có tiêu chuẩn về trang bị bảo hộ. Còn lại các công nhân lao động thời vụ thì không có, vì không nằm trong quy định của công ty…". "Nếu xảy ra mất an toàn, thì việc đền bù cho người bị nạn sẽ thực hiện thế nào?"-Chúng tôi hỏi. Ông Hùng cười khì: "Thì tùy tình hình tài chính của công ty. Có nhiều thì hỗ trợ nhiều, có ít thì hỗ trợ ít…".